Dokuz Eylul




 

 

İşletme Fakültesi Dergisi, Cilt IV, Sayı 2, 2003
(Dergimizde yayımlanmış olan çalışmaların tam metinlerine Ulakbim Sosyal Bilimler Veritabanından veya Dergimiz Editörlüğüne başvurarak ulaşabilirsiniz)

TEDARİK ZİNCİRİ YÖNETİMİNDE DAĞITIM AĞLARININ TASARIMI VE ENİYİLEMESİ: ÇOK AŞAMALI KARMA TAMSAYILI BİR DOĞRUSAL PROGRAMLAMA MODELİ
 (Turan Paksoy, Hasan Kürşat Güleş, Fulya Altıparmak)
Tedarik zinciri yönetimi, hammadde tedarikçilerinden son tüketiciye kadar tüm üretim ve dağıtım süreci boyunca malzeme ve bilgiden oluşan akışın optimum şekilde gerçekleşmesi ile ilgilenir. Dolayısıyla, tedarik zinciri yönetiminin temel amacının tedarikçiler, imalatçılar, dağıtım merkezleri ve müşterilerden oluşan büyük bir ağın tasarımı ve eniyilemesi olduğu söylenebilir. Bu bakış açısıyla çalışmada, hipotetik bir tedarik zinciri sistemi için çok aşamalı karma tamsayılı bir model geliştirilmiş, profesyonel bir yazılım paketi ile çözülerek elde edilen sonuçlar analiz edilmiştir.
Anahtar Sözcükler: Tedarik Zinciri Yönetimi, Ağ Tasarımı ve Eniyilemesi, Tedarik Zinciri Modelleme, Karma Tamsayılı Doğrusal Programlama.   

TRANSFER FİYATLARININ BELİRLENMESİNE VE YÖNTEMLERİN SEÇİMİNE ETKİ EDEN FAKTÖRLERİN TESPİTİNE İLİŞKİN BİR ARAŞTIRMA
 (Zeki Doğan, Turgut Çürük)
Uluslararası ticaretin artması ile beraber, çok uluslu işletmelerin dünya ticaretindeki önemi de artmaya başlamıştır. Birden fazla ülkede faaliyet gösteren bu işletmeler, çeşitli sorunlarla karşılaşmaktadırlar. Bu sorunlardan biri de, transfer fiyatlarının belirlenmesinde veya transfer fiyatlama yöntemlerinin seçiminde ortaya çıkmaktadır. Çünkü, belirlenen transfer fiyatlarının düzeyini etkileyen bazı faktörler bulunmaktadır. Bu faktörler; yasal, iç ve dış ekonomik, politik ve sosyal faktörler olarak belirtilmektedir. Gerek bu faktörler gerekse fiyatların belirlenmesinde kullanılan transfer fiyatlama yöntemleri, belirlenen fiyatların düzeyini etkilemektedir. Bu çalışmada, yukarıda belirtilen faktörler ile transfer fiyatlama yöntemleri hakkında bilgi verilmiş ve ayrıca, bu faktörlerin etkisi ve transfer fiyatlama yöntemlerinin seçimine ilişkin Türkiye’de faaliyet gösteren çok uluslu işletmelere ait bağlı işletmelerde yapılan araştırma sonuçlarına yer verilmiştir.             
Anahtar Sözcükler: Transfer Fiyatı, Transfer Fiyatlama Yöntemleri

ÇOK AMAÇLI KARAR VERME TEKNİĞİ OLAN HEDEF PROGRAMLAMA YARDIMIYLA  BİR GIDA İŞLETMESİNDE ÜRETİM PLANLAMASI
 (Zehra Başkaya, Cüneyt Akar)
Doğrusal hedef programlama, çok amaçlı karar verme teknikleri arasında en fazla kabul görmüş ilk yöntemdir. İşletmeler asıl hedefleri olan ayakta kalma ve kar planlamanın yanı sıra, çok sayıda farklı hedefler belirlerler. Bu hedeflerin bazıları birbirlerini tamamlar nitelikteyken, bazıları da birbirleriyle çelişen hedeflerdir. Bu şekilde çok sayıda hedefi uzlaştıracak bir çözüm geliştirmede doğrusal programlamanın yetersizliği, yöneylem araştırmacılarını yeni bir algoritma geliştirmeye yöneltmiştir. Bu çalışmada gıda sektöründe hizmet veren ve çok geniş bir ürün yelpazesine sahip üretim işletmesinin verileri kullanılarak, işletmenin üretim planlaması yapmasına yardımcı olacak hedef programlama modeli oluşturulmuş ve çözülmüştür. Çözüm sonucunda, işletmenin belirlediği hedeflerine ulaşmasını sağlayacak üretim planı önerilmiş, üretimine ağırlık verilmesi gereken ürünler belirlenmiştir.      
Anahtar Sözcükler: Hedef Programlama, Çok Amaçlı Karar Verme, Optimizasyon

PERFORMANS ÖLÇMEDE EKONOMİK KATMA DEĞER VE
PİYASA KATMA DEĞERİ LİTERATÜR İNCELEMESİ
 (Famil Şamiloğlu)
Bu çalışmada işletmelerin performans analizinde son yıllarda yaygın bir şekilde kullanılan Ekonomik Katma Değer (EKD) ve Piyasa Katma Değeri(PKD) performans ölçümleri ele alınmıştır. İngilizce’de kısaltılmış orijinal isimleri EVA ve MVA olan Ekonomik Katma Değer ve Piyasa Katma Değeri ile ilgili geniş bir literatür taraması yapılarak konuyla ilgili teorik görüşler ve ampirik bulgular incelenmiştir. Ayrıca Ekonomik Katma Değer ve Piyasa Katma Değeri performans ölçümlerinin diğer geleneksel muhasebe ölçümlerinden farklılıkları ortaya konulmuştur.
Anahtar Sözcükler: Değer, Ekonomik Katma Değer, Piyasa Katma Değeri, Performans.

İŞLETMELERDE ENTELEKTÜEL SERMAYE YATIRIMLARININ ÖNEMİ VE ETKİLERİ
(Habil Gökmen)
İşletmelerin gelecekteki başarıları için doğru yatırım kararları vermeleri gerekmektedir. Bilgi ekonomisinde entelektüel sermaye yatırımları maddi ve finansal varlıklara yapılan yatırımların önüne geçmeye başlamıştır. Entelektüel varlıklar stratejik öneme sahiptir ve bu nedenle işletmeye rekabet avantajı vermektedir. Entelektüel varlıkları oluşturmayı ve geliştirmeyi hedefleyen entelektüel sermaye yatırımlarından AR-GE ile eğitimin işletmenin performansını, piyasa değerini ve sonuçta başarısını etkilediği çeşitli çalışmalarda ortaya konulmuştur. Bu nedenle, işletmelerin entelektüel sermaye yatırımlarına gereken değeri vermeleri gelecekteki başarıları açısından son derece önemlidir.
Anahtar Sözcükler: Entelektüel Sermaye, Entelektüel Varlık, Bilgi, AR-GE, Eğitim

THE REALITY OF HUMAN RESOURCE MANAGEMENT: WHAT HAPPENED TO PERSONNEL MANAGEMENT?
 (İsmail Bakan)
Since the 1980s, Human Resource Management (HRM) has gained popularity in both academic and business world as a new way of managing human asset in preference to “personnel management”. Despite the crucial growth of a new literature on HRM, there is still a lack of clarity as to what HRM means. Therefore this paper aims to develop the current knowledge on HRM by conducting an extensive literature review. At this point, the paper evaluates the following issues: (1) What exactly is HRM?; (2) Are there significant differences between personnel management and HRM?; (3) What are the main goals and principles of HRM?; (4) What are the HRM issues and policy areas?; (5) What are the requirements for the success of HRM practices and goals?.
Keywords: Human Resource Management, Personnel Management, Differences, Goals, Principles.

DESTİNASYON PAZARLAMASI YÖNETİMİNE İLİŞKİN
STRATEJİK BİR YAKLAŞIM
(Lütfi Atay)
Bu çalışmada, turistik destinasyonların istenilen düzeyde ve kalitede ziyaretçi çekebilmesi için oluşturulacak pazarlama yönetimine ilişkin yapılması gerekenler ele alınmıştır. Bu kapsamda, destinasyonda bir veri tabanının ve bilgi sisteminin oluşturulmasına ilişkin yaklaşımlar ve öneriler ortaya konmaktadır. Destinasyonun pazardan arzu edilen payı alabilmesi ve bu amaçla etkin bir pazarlama yönetim stratejisinin oluşturulabilmesi için yapılması gereken çalışmalar irdelenmektedir. Çalışmada turistik destinasyon kavramı, sınırları belirli olan turistik ürünlerin ve turizm çeşitlerinin yoğunlaştığı  coğrafi mekan olarak sınırlandırılmıştır.
Anahtar Sözcükler: Destinasyon, Destinasyon Pazarlaması, Pazarlama Yönetimi

AN ILLUSTRATION: APPLICABILITY OF ACTIVITY BASED COSTING
ON SMALL-TO MEDIUM SIZED FIRMS
(Nejat Tenker, Mürühan Arifoğlu)
The purpose of this study is to identify the applicability of “Activity Based Costing” in a small-and medium sized companies. Two major cost allocation approaches (i.e., Traditional and Activity Based Costing) were analyzed to indicate results of ABC application has significant differences from the existing cost systems of small-and medium sized companies. A sample of Cypriot Mattress factory: Luksor is selected. Under the light of Cooper hierarchy model, existing system of the factory is analyzed and each unit, batch, product sustaining and facility level activities are assessed. As a results of the research only unit and facility level of activities are observed. Therefore, due to inexistency of batch and product sustaining activities, labor based production process and volume based activities, allocating overhead cost by labor hour cost driver benefits the cost measurements of Luksor Ltd. Furthermore, even if batch and product sustaining level activities had existed, due to low overhead cost proportion, result will not be dramatically different from the existing cost system. Hence, the application of ABC cannot produce better-cost information for this mattress factory, and that the existing cost system and the cost drivers used are appropriate. It can be concluded that, ABC is appropriate and applicable for companies that have large production size and high non-volume related activities such as batch and product sustaining, application of ABC can produce better-cost information.
Keywords: Activity Based Costing, Small Sized Firms, Medium Sized Firms

İŞLETMELERİN PERFORMANS ÖLÇÜM SİSTEMLERİNDE
KARŞILAŞTIKLARI SORUNLARIN AMPİRİK BİR ÇALIŞMA İLE DEĞERLENDİRİLMESİ
 (Hilmi Yüksel)
1980’li yıllara kadar işletmeler, faaliyetlerini kontrol etmek, izlemek ve geliştirmek amacıyla, sadece,  finansal ölçütlere dayalı olan performans ölçüm sistemlerine odaklanmaktaydılar. Günümüzdeki üretim koşullarında ise işletmelerin performansının değerlendirilebilmesi için finansal ölçütlere dayalı olan geleneksel performans ölçüm sistemleri yeterli olmamaktadır. Günümüzde, işletmelerin performans ölçüm sistemlerinin etkinliğini bir çok faktör etkilemektedir ve işletmeler, performans ölçüm sistemlerinin etkinliğini olumsuz olarak etkileyen bir çok sorunla karşılaşabilmektedirler.
Bu çalışmada, işletmelerin performans ölçüm sistemlerinde karşılaştıkları sorunların değerlendirilmesi amaçlanmıştır. Literatür araştırması doğrultusunda, işletmelerin performans ölçüm sistemlerinde karşılaşabileceği sorunlar belirlenmiş ve bir anket çalışması düzenlenmiştir. Anket çalışması ile büyük işletmelerin,  performans ölçüm sistemlerinde  en çok oranda karşılaştıkları sorunlar belirlenmeye çalışılmıştır. Ayrıca, çalışmada, işletmelerin,  performans ölçüm sistemlerinde belirli sorunlarla karşılaşma düzeylerini etkileyen işletmelerin performans ölçüm sistemlerine ilişkin özellikler değerlendirilmiş ve işletmelerde performans ölçümünde  bu sorunlarla karşılaşılma düzeylerinin azaltılabilmesi için önerilerde bulunulmuştur.
Anahtar Sözcükler: Performans Yönetimi, Performans Ölçüm Sistemleri


A REVIEW AND ASSESSMENT OF THEORIES OF THE MULTINATIONAL COMPANIES (MNCs) AND FOREIGN DIRECT INVESTMENT (FDI)
 (Harun Kaya)
Since the departure of the field of International Business (IB) from international economics orientation various theoretical perspectives of IB was built by taking into account other business related disciplines. In this article, we have concentrated on main theories of FDI and MNCs, namely, market imperfection and oligopolistic reaction theories, product cycle theory (PCT), internalization theory (IT), eclectic (OLI) theory, incremental (Uppsala) theory (UT), and network theory (NT). Not only we have presented origins and main arguments of these theories but also we have, to some extend, evaluated the strengths and weaknesses of them.
Keywords: Theories of MNCs and FDI; Company Internationalization Theories; International Business.

 

 

 
©2009 Dokuz Eylül Üniversitesi İşletme Fakültesi